Z mojej praktyki zawodowej wynika, że coraz częściej zdarza się, iż wierzyciel który uzyskał orzeczenie Sądu zasądzające od dłużnika na jego rzecz świadczenie pieniężne na etapie postępowania egzekucyjnego prowadzonego przez Komornika Sądowego nie może uzyskać zaspokojenia roszczenia z uwagi na brak majątku dłużnika. Czasami przyczyną tego stanu rzeczy jest ustalenie przez Komornika lub wierzyciela, że dłużnik przed egzekucją albo w jej trakcie wyzbył się wartościowych składników swojego majątku na rzecz osób trzecich czym w oczywisty sposób udaremnił egzekucję. Taki obrót sprawy przewidziano już w prawie rzymskim, a polski ustawodawca w art. 527 i n. Kodeksu cywilnego wprowadził instytucję skargi pauliańskiej (actio pauliana).
Gdy wskutek czynności prawnej dłużnika dokonanej z pokrzywdzeniem wierzycieli osoba trzecia uzyskała korzyść majątkową, każdy z wierzycieli może żądać uznania tej czynności za bezskuteczną w stosunku do niego, jeżeli dłużnik działał ze świadomością pokrzywdzenia wierzycieli, a osoba trzecia o tym wiedziała lub przy zachowaniu należytej staranności mogła się dowiedzieć. Czynność prawna dłużnika jest dokonana z pokrzywdzeniem wierzycieli, jeżeli wskutek tej czynności dłużnik stał się niewypłacalny albo stał się niewypłacalny w wyższym stopniu, niż był przed dokonaniem czynności. Jeżeli wskutek czynności prawnej dłużnika dokonanej z pokrzywdzeniem wierzycieli uzyskała korzyść majątkową osoba będąca w bliskim z nim stosunku (np. krewny) lub przedsiębiorca pozostający z dłużnikiem w stałych stosunkach gospodarczych, domniemywa się, że osoba ta wiedziała, iż dłużnik działał ze świadomością pokrzywdzenia wierzycieli. Ponadto jeżeli wskutek czynności prawnej dokonanej przez dłużnika z pokrzywdzeniem wierzycieli osoba trzecia uzyskała korzyść majątkową bezpłatnie (np. na podstawie darowizny), wierzyciel może żądać uznania czynności za bezskuteczną, chociażby osoba ta nie wiedziała i nawet przy zachowaniu należytej staranności nie mogła się dowiedzieć, że dłużnik działał ze świadomością pokrzywdzenia wierzycieli.
Uznanie za bezskuteczną czynności prawnej dłużnika dokonanej z pokrzywdzeniem wierzycieli następuje w drodze powództwa lub zarzutu przeciwko osobie trzeciej, która wskutek tej czynności uzyskała korzyść majątkową. W wypadku gdy osoba trzecia rozporządziła uzyskaną korzyścią, wierzyciel może wystąpić bezpośrednio przeciwko osobie, na której rzecz rozporządzenie nastąpiło, jeżeli osoba ta wiedziała o okolicznościach uzasadniających uznanie czynności dłużnika za bezskuteczną albo jeżeli rozporządzenie było nieodpłatne.
Wierzyciel, względem którego czynność prawna dłużnika została uznana za bezskuteczną, może z pierwszeństwem przed wierzycielami osoby trzeciej dochodzić zaspokojenia z przedmiotów majątkowych, które wskutek czynności uznanej za bezskuteczną wyszły z majątku dłużnika albo do niego nie weszły. Co istotne, uznania czynności prawnej dokonanej z pokrzywdzeniem wierzycieli za bezskuteczną nie można żądać po upływie lat pięciu od daty tej czynności.
Konkludując, w przypadku gdy wierzyciel ustali, że dłużnik dokonał czynności prawnej z jego pokrzywdzeniem (np. darowizny nieruchomości na rzecz małżonka lub dziecka) może domagać się na drodze sądowej uznania za bezskuteczną wobec niego tej czynności prawnej. Wówczas mimo, że wobec wszystkich (erga omnes) ta czynność prawna będzie skuteczna, to po uzyskaniu przez wierzyciela prawomocnego wyroku Sądu uwzględniającego skargę pauliańską wobec tego wierzyciela będzie ona bezskuteczna. Wówczas taki wierzyciel będzie mógł z pierwszeństwem przed innymi wierzycielami osoby trzeciej dochodzić zaspokojenia z przedmiotów majątkowych, które wskutek czynności uznanej za bezskuteczną wyszły z majątku dłużnika. W takiej sytuacji szansa na spłatę długu znacząco wzrasta i może przesądzić o spłacie tzw. „trudnych” długów.
Zaufaj naszemu doświadczeniu
W pracy kierujemy się profesjonalizmem, odpowiedzialnością oraz indywidualnym podejściem do każdej sprawy. Stawiamy na przejrzystą komunikację z klientem oraz jasne zasady współpracy. Jeżeli potrzebujesz pomocy prawnej lub chcesz skonsultować swoją sprawę, skontaktuj się z kancelarią. Zespół prawników przeanalizuje Twoją sytuację i zaproponuje najlepsze rozwiązanie prawne.
